Mənsimov Kamal - ADAU, Əczaçılıq

Kimdir və harada oxuyur

Mən Kamal Mənsimov. Bakıda dünyaya gəlmişəm və Bakıda təhsil almışam. İndi təhsilimi Gəncədə Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetində davam etdirirəm. Əczaçılıq təhsili alıram.

Hazırlaşarkən ən sevdiyim fən biologiya idi, əsas balımı ordan toplamışam. Tarixi də çox sevirəm, hətta antropologiya ilə də maraqlanıram.

İxtisas seçimi və biznesə marağın necə yarandı

Uşaqlıqdan xəyalım futbolçu olmaq idi. Sonra idmandakı bir qırılma oldu. İki həvəsim var idi: bunlardan biri biznes. Pul qazanmaq məqsədi deyildi — uşaq vaxtı ehtiyac olmadığı halda nəsə alıb satmağı xoşlayırdım, fürsətləri dəyərləndirməyi sevirdim.

Doqquzuncu sinifdə ailəm dedi ki, tibbə yönəl. Tibbi oxumaq istəmirdim — xidmət sahəsidir, biliyim də şübhəli idi. Mən sərbəst bir işi xoşlayıram, freelance tipli. Cəlal Şəngörlə danışığım da bu ərəfədə oldu.

Biznes niyə daha yüksək rifah verir

Bu həkimə tam aid deyil — çox qazanan həkimlər var, amma onlar da müəyyən vaxtda işini biznesə çevirənlərdir. Sistemi olan müəllim də çox qazanır. Digər sahələrdə xidmət verirsən, onun qarşılığında məbləğ alırsan — yəni işlədiyin qədər qazanırsan. Biznes elə deyil: sistem qurursan, istirahətdə olsan da sistem işləyirsə qazanırsan.

Şadlıq sarayı misalında: birisi sarayda özü dayanaraq girişə-çıxışa baxır, hər şeyi nəzarətindədir — bu xidmət sahəsidir. Əsl biznes odur ki, sistem sən olmadan işləsin. Buna ingiliscə scalability, azərbaycanca miqyaslana bilmək deyirlər. Qura bilməyən ikinci salonu aça bilmir.

McDonald's filmində bu var: restoranı açmamışdan öncə mətbəxi yerə çəkirlər, insanların hərəkətini dizayn edirlər. Nəticədə 50 nəfərlə 100 nəfərin işini görürlər, gəlir daha az adam arasında bölünür.

Cəlal Şəngörlə dialoq

2023-cü il, Cəlal Şəngör və İlbər Ortaylı Bakıya kitab imzalama gününə gəldilər. Birgilə söhbet kitabı dəfələrlə oxumuşdum. Çölə çıxanda gördüm Cəlal Şəngör yerdə oturub söhbət edir. Mən də qoşuldum. Növbə mənə gələndə adımı, nə oxuduğumu soruşdu. Doqquzuncu sinifdə olduğumu, ailəmin tibbi istədiyini, mənim işlətmə (biznes) oxumaq istədiyimi dedim.

Cəlal Şəngör "heç nə imzalamıram" dedi. Refleks olaraq "zarafat edirəm" dedim ki, imzalasın. Sonra imzaladı və başladı TBB-nin önəmindən danışmağa.

İkinci tədbirdə daha dəqiq soruşdum. Mənə "baqqal dükan işlətmək üçün diplomaya ehtiyacın yoxdur, mənim həyat yoldaşım da işlətmə qurtarıb" dedi. "Tibb oxumağın yaşı indidir, sonra bunu biznesə çevirə bilərsən" məsləhəti verdi. O an çox məntiqli gəldi. Onuncu sinifdə fikrimi dəyişib əczaçılıq seçdim — tibblə işlətmənin qarışığı.

Video Tiktokda 200 mindən çox izləndi. Türk mizah səhifələri paylaşdı. Hələ də insanlar şoka düşür: "O videodakı sənidir?".

Yaşlıların məsləhət verməsi haqqında

Aparıcının fikrini qəbul edirəm: şərtlərini bilmədən bir insana məsləhət vermək doğru deyil. Yaşlıların dəyəri təcrübələrindədir, məsləhətlərində yox. "Mənim həyat yoldaşım işlətmə oxumadan baqqal dükan işlədir" — bu təcrübə bölüşməkdir. "Biznes oxumağa ehtiyacın yoxdur" isə məsləhətdir və radikaldır.

Cəlal Şəngör özü ailəsinin başqa peşə istəməsinə baxmayaraq öz yolunu seçib, ailəsi onu dəstəkləyib. Belə hekayəsi olan adam sonra bir gəncə "ailənin nəsə istəyir, ora get" desə, şok edici olur. Niyyəti xoşdur, amma bu, gənclərə zərər verən fikirlərə yönəltmə ola bilər.

Aparıcı haqlı olaraq qeyd etdi ki, bütün işlər müqəddəsdir: əməliyyatxananı təmizləyən, cihazlara baxan, kuryer, yemək bişirən — hamı dəyərlidir. Sadəcə son nəticəni gördüyümüzə görə kuryerə minnətdar oluruq.

Aqrar Universitetinə adaptasiya

Başda tərəddüd var idi, peşmançılıq belə hiss etdim. Bakı şəhərindən sonra Gəncə atmosferi fərqli idi. Sonra qrup yoldaşlarımla uyğunlaşdım, dostlar oldum.

İlk yerimiz Baytarlıq Təbabəti korpusu idi (birinci semestr), sonra Əczaçılıq kafedrasına keçdik. Ora bəyənmirəm — orda baytar tələbələri çoxdur, bizi də "baytarlar" deyə xitab edirlər, halbuki biz baytar deyilik.

Fənlər və ikili diplom

Birinci semestrdə ingilis dili, tarix, ali riyaziyyat kimi ümumi fənlər. İxtisasdaxili: botanika (əczaçılıq botanikası), terminologiya (içində latın dili), kimya, anatomiya. Bunlar gələcək fənlərin təməlidir: kimya — farmakologiya üçün, botanika — farmakoqnoziya üçün.

Ege Universiteti ilə Aqrar Universitetinin ikili diplomu var, amma bizim ixtisasda yoxdur. Rektor Səfər Qurbanova sual vermişdim, hələ planı yoxdur. Macarıstan universiteti ilə də əlaqə var.

Bakıdan Gəncəyə getmək: müsbət tərəfləri

Bakıda fərqlənməyən idim, Gəncədə açıq-aşkar fərqləndim. İntellektual oyunlar klubumuz var, əsas komandadayam. Bakıda heç vaxt əsas komandaya girə bilməzdim. Fürsətlər çoxalıb, təcrübə, yeni dostlar qazanıram. Fərqlənməyin müsbət cəhətləri çoxdur.

İmtahanlar

İxtisas xarici fənnlər (ingilis, tarix) test şəklində olur. İxtisas fənləri (botanika, kimya, anatomiya) yazılı olur. Testlərdə 250 sualdan 40-ı düşür, hansının düşəcəyi qabaqcadan deyilmir — əzbərçiliyin qarşısını alır, fərqlənməyə səbəb olur. Yazılıda 60-90 sualdan 5 sual açıq formada düşür, anatomiyada çətinlik çəkmişəm.

Qrupumuz 38 nəfərdir, atmosfer yaxşıdır. Qrup yoldaşlarımın çoxunun öz sahəsinə ciddi marağı var — bu mənim üçün önəmli idi.

Müəllimlər və mövzu üzərində mübahisə

Uşaqlıqdan müəllimlərlə fikir ayrılığı olub, dalaşmamışam. Bir müəllim yol çiyinini səhv izah edirdi (yolun ortasındakı magistral kimi). Mən qalxıb dedim ki, yol çiyini yolun kənarındakı hissədir, insanın çiynindən götürülüb. Müəllim araşdırıb gəldi, ayağa qalxdı və dedim: "Düz deyirsən, elə imiş". Yaşı 50-60 olan müəllimin bunu etməsi böyük addımdır. Ondan sonra mənə yüksək qiymət yazırdı.

Başqa müəllim mövzunu yanıldı, dedim "müəllim, orda səhv etdiz". O, mövzuya girmədən öz nailiyyətlərindən danışmağa başladı — "filan yerdə təhsil almışam". Bu mənə mənfi təsir etdi.

Elmur müəllim (biologiya) isə təkamül mövzusunda müzakirələrimə açıq idi. Arıların çoxalması kitabda mitoz/meyoz səhvi vardı, dedim. Müəllim araşdırıb axşam qrupa böyük mesaj yazdı: "Kamal düz deyir, mən yanılmışam". Hətta zəng edib təşəkkür etdi.

ADAU-da müəllim yaş ortalaması 45-50 arası, gənc kadr azdır. Əczaçılıq kafedrasının müəllimləri möhtəşəmdir.

Dərman sahəsi və biznes planı

Dərman sektoru etik qaydalar səbəbindən məhduddur, endirim sözünü işlətmək olmur. Kamil dərman, geyim, qida əlavələri, vitaminlər sektorlarında biznes düşünür. Atası həkimdir (stomatologiya), indi dərman sahəsindədir. Qardaşı geyim sahəsindədir, Bursa Uludağ Universitetində işlətmə oxuyub.

Sistem qurmaq xəyalımdır. Turan Özbaşçı kimi insanların videolarına baxanda heyrətlənirdim — "bu sistemi qurdum, satdım" deyirdilər. Biznesi uşaqlıqda tüccarlıq kimi görürdüm, indi problem həll etmək kimi görürəm.

Keçid balı, qrup və universitet haqqında səhv anlayışlar

Səhv etmirəmsə 250 bal civarında. Tibb Universitetinin 580 keçid balı ilə kifayət qədər fərq var. Səbəb Bakı-Gəncə fərqi və insanların "adı Aqrar Universiteti, deməli heyvan əczaçılığıdır" səhv anlayışıdır. 2021-ci ildə qərar dəyişib — diplom eyni tanınır.

Abituriyentlərə son söz

Əvvəlcə dərman sahəsinə marağı olanlar yazsın. Ailədə varsa, məntiqlidir. Biznes və ya başqa sektor istəyirsənsə, o sahənin arxasınca get. Dərman sahəsi məhdudlaşa bilər: gələcəkdə Türkiyədəki kimi bölgədə müəyyən qədər aptek açılma kvotası gələ bilər.

Dərman şirkəti, laboratoriya, biotexnologiya, xaricdə təhsil istəyənlər üçün önü açıqdır. Xidmət sektorunda əczaçı olmaq və ya maliyyə dəstəyi ilə öz aptekini açmaq istəyənlər də gələ bilər. Absürd futuristik gözləntilərlə yox, həvəslə gəlin.

Kamala təşəkkür, oxuculara uğurlar.