İxtisas seçimi — abituriyentin ali təhsildə hansı sahə üzrə oxuyacağını müəyyənləşdirməsi prosesidir. Bu, məktəb illərinin ən vacib qərarıdır: seçdiyin ixtisas yalnız 4 illik təhsili yox, bundan sonrakı onilliklərin karyerasını müəyyən edir. Buna baxmayaraq, çox abituriyent bu qərarı son həftələrə saxlayır və tələsik verir.
Bu bələdçidə 2026 qəbulu üçün ixtisas seçimini addım-addım necə aparacağını, keçid ballarını necə oxuyacağını, qrupları necə müqayisə edəcəyini və ən çox buraxılan səhvləri tapacaqsan. Praktik addımlara keçmək istəyirsənsə, «İxtisası necə seçim?» bələdçimizə də bax.
İxtisas seçimi keçid balından yox, özünü tanımaqdan başlayır. Hansı fənləri çətinlik çəkmədən oxuyursan? Boş vaxtında nə ilə məşğul olursan? İnsanlarla işləmək, rəqəmlərlə işləmək, yoxsa nəsə qurmaq sənə daha yaxındır? Bu suallara səmimi cavab vermədən seçilən ixtisas çox vaxt ilk kursda peşmançılığa çevrilir. Balın hansı ixtisasa çatdığı ikinci sualdır — birinci sual hansı işi 40 il görmək istədiyindir.
Çox abituriyent ixtisası adına görə seçir. Amma «marketinq» və ya «hüquqşünaslıq» adının arxasında gündəlik olaraq nə iş görüldüyünü bilmək lazımdır. Ən qısa yol — həmin peşədə işləyən adamı dinləmək: gündəlik iş nədən ibarətdir, nə çətindir, maaş nə yerdədir, hansı bacarıqlar tələb olunur.
Peşə sahibləri ilə müsahibələrə bax →Azərbaycanda qəbul 5 ixtisas qrupu üzrə aparılır və seçdiyin qrup hansı ixtisaslara müraciət edə biləcəyini müəyyən edir. Qrupu seçməzdən əvvəl həmin qrupdakı ixtisasların tam siyahısına bax — çox vaxt abituriyent qrupu seçəndən sonra orada gözlədiyi ixtisasın olmadığını görür.
Bütün qruplar üzrə ixtisaslara bax →Qəbul 700 ballıq sistemlə aparılır: buraxılış imtahanı maksimal 300, qəbul (blok) imtahanı isə maksimal 400 bal verir. Balını hesabladıqdan sonra 2025-ci ilin keçid balları ilə müqayisə et — bu, 2026 üçün ən real göstəricidir. Nəzərə al ki, keçid balı hər il müsabiqədən asılı olaraq dəyişir, ona görə sərhəddə olan ixtisasa bel bağlama.
DİM bal kalkulyatoru ilə hesabla →Son siyahını üç təbəqəyə böl: balından bir az yuxarı olan «arzu» ixtisaslar, balına tam uyğun «real» ixtisaslar və balından aşağı «zəmanətli» ixtisaslar. Yalnız arzu variantları yazmaq riskli, yalnız zəmanətli variantları yazmaq isə itirilmiş imkandır. Hər üç təbəqədən ixtisas olmalıdır — bu, həm şansını, həm də təhlükəsizliyini qoruyur.
Keçid balları 2025 →Qəbul 5 ixtisas qrupu üzrə aparılır. Aşağıdakı rəqəmlər DİM-in 2025-ci il qəbul nəticələrinə əsaslanır — hər qrupdakı ixtisas sayını və neçə universitetin həmin qrupda qəbul apardığını göstərir.
Texniki və mühəndislik ixtisasları, riyaziyyat, informatika, təbiət elmləri.
115 ixtisas · 33 universitet
İqtisadiyyat, maliyyə, biznesin idarə edilməsi, marketinq və idarəetmə.
52 ixtisas · 32 universitet
Hüquqşünaslıq, beynəlxalq münasibətlər, filologiya, dillər və pedaqoji ixtisaslar.
145 ixtisas · 29 universitet
Tibb və səhiyyə, biologiya, kimya, ekologiya, psixologiya.
30 ixtisas · 20 universitet
İncəsənət, musiqi, dizayn və idman ixtisasları.
119 ixtisas · 21 universitet
Ən çox təkrarlanan səhv. Sinif yoldaşının seçdiyi ixtisas onun maraqlarına uyğun ola bilər, sənin maraqlarına yox. Universiteti birlikdə oxumaq 4 il çəkir, seçdiyin peşə isə onilliklər.
Bu gün prestijli sayılan ixtisas 5 il sonra əmək bazarında doymuş ola bilər. Ada yox, həmin sahədə real iş imkanlarına, maaş aralığına və sahənin böyümə tendensiyasına bax.
Balını dəqiq bilmədən ixtisas siyahısı qurmaq təxminlə iş görməkdir. Əvvəlcə balını hesabla, sonra keçid balları ilə üzləşdir.
Valideynin təcrübəsi dəyərlidir, amma seçim səninkidir — çünki nəticəsini sən yaşayacaqsan. Valideynlə birlikdə peşə sahiblərinin müsahibələrinə baxmaq bu söhbəti çox vaxt asanlaşdırır.
Keçid balı hər il dəyişir. Tək variantla qalmaq, bir neçə balın fərqi ilə qəbuldan kənarda qalmaq deməkdir.
İxtisas 4 illik təhsil deyil, 40 illik karyeradır. Məzun olandan sonra harada işləyəcəyini, hansı vəzifələrə yüksələ biləcəyini əvvəlcədən öyrən.
İxtisas seçimi tək başına verilməli qərar deyil. Peşə sahibləri ilə müsahibələrimizə bax, mentorlarımızla danış və ya birbaşa bizə yaz — balına və maraqlarına uyğun ixtisas siyahısı qurmaqda kömək edək.
İxtisas seçimi — abituriyentin ali təhsil müəssisəsində hansı sahə üzrə təhsil alacağını müəyyənləşdirməsi prosesidir. Bura maraq və bacarıqların qiymətləndirilməsi, ixtisas qrupunun seçilməsi, keçid ballarının araşdırılması və qəbul üçün ixtisas siyahısının tərtib edilməsi daxildir.
Hər ikisi lazımdır, amma ardıcıllıq önəmlidir. Əvvəlcə maraq və bacarıqlarına uyğun sahələri müəyyən et, sonra balının hansı variantlara çatdığını yoxla. Yalnız bala görə seçilən ixtisas çox vaxt peşmançılıqla, yalnız arzuya görə seçilən isə qəbuldan kənarda qalmaqla nəticələnir.
Hazırda ən son rəsmi göstəricilər DİM-in 2025-ci il qəbul nəticələridir və 2026 üçün planlaşdırmada məhz onlara istinad edilir. 2026 keçid balları yalnız qəbul başa çatdıqdan sonra formalaşır, ona görə əvvəlcədən dəqiq bilinmir. Sərhəddə olan ixtisaslarda 10-20 ballıq ehtiyat saxlamaq məsləhətdir.
Qrupu seçməzdən əvvəl həmin qrupa daxil olan ixtisasların tam siyahısına bax. Qrup sənin hansı ixtisaslara müraciət edə biləcəyini müəyyən edir — səhv qrup seçimi istədiyin ixtisası bütövlükdə əlçatmaz edə bilər.
Ən çox rast gəlinənlər: dostuna görə seçmək, yalnız «prestijli» adlara baxmaq, balı hesablamadan siyahı yazmaq, valideyn təzyiqi ilə seçmək və tək bir ixtisasa bel bağlamaq. Bu səhvlərin hamısının kökü eynidir — peşəni içəridən tanımamaq.
Peşə sahibləri ilə müsahibələrə baxmaq ən sürətli yoldur — peşənin gündəlik reallığını birinci əldən eşidirsən. Bundan əlavə, mentorlarımızla birbaşa əlaqə saxlaya və ya WhatsApp vasitəsilə bizə yaza bilərsən.
