Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu
Azərbaycanda dini təhsil verən yeganə dövlət ali təhsil müəssisəsi — Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin tabeliyində. BDU-nun İlahiyyat fakültəsinin bazasında 2018-ci ildə yaradılıb. İslam elmləri ilə yanaşı dünya dinlərini, multikulturalizm və tolerantlığı tədris edir. Rektor: Aqil Şirinov.
Haqqında
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu Prezident İlham Əliyevin 9 fevral 2018-ci il tarixli 3654 nömrəli Sərəncamı ilə Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin tabeliyində yaradılmışdır. İnstitutun yaradılmasında Bakı Dövlət Universitetinin İlahiyyat fakültəsi (1992/93-cü ildən, Türkiyə Diyanət Vəqfi ilə birgə) baza rolunu oynamış, 2018/2019-cu tədris ilində həmin fakültə ləğv edilərək İnstitutun strukturuna daxil edilmişdir.
İnstitutda ənənəvi İslam fənləri (Quran, Hədis, Təfsir, Fiqh, Kəlam, Təsəvvüf) ilə yanaşı, dinləri sosioloji, psixoloji, fəlsəfi və tarixi aspektlərdən tədqiq edən fənlər tədris olunur. Eyni zamanda dünyanın aparıcı dinləri (xristianlıq, yəhudilik, hinduizm, buddizm), eləcə də fəlsəfə, sosiologiya, psixologiya, multikulturalizm öyrədilir. Dinşünaslıq ixtisasının standartları Oksford, Kembric, Stanford kimi universitetlərin "Religious Studies" bölmələrinin standartları əsasında hazırlanmışdır.
İnstitutda təhsil ödənişsizdir — tələbələr bütün fənlər üzrə pulsuz dərsliklərlə təmin edilir. Tədris Azərbaycan dilində aparılır. İnstitut bakalavr, magistr və doktorantura səviyyələrində kadr hazırlayır.
İnstitut "Erasmus", "Mevlana" kimi beynəlxalq mübadilə proqramları vasitəsilə tələbələrə Avropa, Amerika və Şərq ölkələrində təhsil imkanı yaradır. AAK-ın tələblərinə uyğun "Din araşdırmaları jurnalı" ildə iki dəfə nəşr olunur — redaksiya heyətinə Türkiyə, Rusiya, İran və İsveçrədən alimlər daxildir. 2023-cü ildə Bakı İlahiyyat Kolleci yaradılmışdır.
Əlaqə
- Əhməd Cəmil küçəsi 41/A, Bakı
- (+99412) 510 65 45
Əsas məlumatlar
- Tam adı
- Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu
- Qısaltma
- Aİİ
- Növü
- Publik hüquqi şəxs (dövlət)
- Tabeçilik
- Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi
- Təsis tarixi
- 9 fevral 2018 (Prezident Sərəncamı №3654)
- Təsisçi
- Şəhər
- Bakı
- Rektor
- Aqil Şirinov
Tarixi adlar
- 1992/93BDU İlahiyyat fakültəsiTəhsil Nazirliyi + BDU + Türkiyə Diyanət Vəqfi
- 9 fevral 2018Prezident Sərəncamı №3654 ilə Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu yaradılıb
- 2018/2019BDU İlahiyyat fakültəsi ləğv edilib, İnstituta daxil edilib
- Dekabr 2018"Din araşdırmaları jurnalı" ilk nömrəsi
- 15 yanvar 2019NK qərarı ilə doktorantura təhsili
- 8 dekabr 2023Bakı İlahiyyat Kolleci yaradılıb
Əlavə məlumatlar
📊 İxtisaslar statistikası
| Qrup | İxtisas sayı |
|---|---|
| Cəmi (DİM 2024) | 3 |
Bakalavriat ixtisasları
- İslamşünaslıq (həm din xadimi, həm İslam mütəxəssisi)
- Dinşünaslıq (Religious Studies modeli)
Magistratura (Dinşünaslıq)
- Dinin psixologiyası
- Dinin sosiologiyası
- Dinlər tarixi
- İslamşünaslıq
Doktorantura
- Fəlsəfə doktoru (NK qərarı №6, 15 yanvar 2019)
📌 Təhsil ödənişsizdir. Tədris Azərbaycan dilində aparılır; gələcəkdə rus, ingilis və ərəb dilli bölmələrin açılması nəzərdə tutulur.
🏛 Struktur və kafedralar
Fakültə
- İlahiyyat (Theology) fakültəsi
Kafedralar (4)
- Dinşünaslıq
- İslamşünaslıq
- Dillər (ərəb, ingilis, ibri)
- İctimai fənlər
Nəzdində
- Bakı İlahiyyat Kolleci (8 dekabr 2023-dən, publik hüquqi şəxs)
📚 Tədris olunan sahələr
Ənənəvi İslam elmləri
Quran • Hədis • Təfsir • Fiqh • Kəlam • Təsəvvüf
Müasir din tədqiqatları
Din sosiologiyası • Din psixologiyası • Din fəlsəfəsi • Məzhəblər tarixi • Dinlər tarixi
Dünya dinləri
Xristianlıq • Yəhudilik • Hinduizm • Buddizm (inanc, ibadət, əxlaq sistemləri)
Humanitar fənlər
Fəlsəfə • Sosiologiya • Psixologiya • Multikulturalizm • Azərbaycan tarixi • Məntiq
💡 Dinşünaslıq ixtisasının standartları Oksford, Kembric, Stanford, Kaliforniya Dövlət Universiteti kimi aparıcı universitetlərin "Religious Studies" bölmələri əsasında hazırlanıb.
👨💼 Rektor haqqında
Aqil Şirinov
| İxtisas | İlahiyyat / fəlsəfə tarixi alimi |
| Vəzifə | Aİİn rektoru (2018-dən) |
Elmi fəaliyyət
- Nəsirəddin Tusi, Fəxrəddin Razi, peripatetizm üzrə tədqiqatlar
- Xəlvətiyyə təriqəti və təsəvvüf araşdırmaları
- Azərbaycanda tolerantlıq ənənəsi mövzusunda kitablar
- Dini radikalizm: tarixi, yaranma səbəbləri və fəsadları monoqrafiyaları
- UNESCO (Paris) və beynəlxalq simpoziumlarda çıxışlar (Seyid Yəhya Bakuvi, tolerantlıq)
📌 Diqqət: Rektor Aqil Şirinov klassik İslam fəlsəfəsi (Tusi, Razi) və tolerantlıq-multikulturalizm sahəsində tanınmış tədqiqatçıdır. Onun elmi profili institutun "ənənəvi İslam + müasir din tədqiqatları" sintezini əks etdirir.
🌍 Beynəlxalq əməkdaşlıq
Mübadilə proqramları
- Erasmus • Mevlana • və digərləri
- Avropa, Amerika, Şərq ölkələrində təhsil imkanı
- Xaricdə dövlət xətti ilə magistratura və doktorantura
"Din araşdırmaları jurnalı"
- AAK tələblərinə uyğun, ildə 2 dəfə
- Beynəlxalq redaksiya: 🇹🇷 Türkiyə, 🇷🇺 Rusiya, 🇮🇷 İran, 🇨🇭 İsveçrə
🎯 Rəqəmlərlə Aİİn
| Göstərici | Rəqəm |
|---|---|
| Yaş (institut) | 7 il (2018-dən) |
| Şəcərə kökü | 33 il (1992-dən, BDU İlahiyyat) |
| İxtisas | 3 |
| Kafedra | 4 |
| Təhsil pilləsi | 3 (bakalavr, magistr, doktorantura) |
| Təhsil haqqı | Ödənişsiz |
| Elmi jurnal | "Din araşdırmaları" (2018-dən) |
| Nəzdində kollec | Bakı İlahiyyat Kolleci (2023) |
⭐ Maraqlı faktlar
- Dini təhsilin yeganə dövlət institutu — ilahiyyat üzrə tək rəsmi ali məktəb
- Tamamilə ödənişsiz — pulsuz təhsil və dərsliklər
- BDU İlahiyyat fakültəsindən doğub — Türkiyə Diyanət Vəqfi mirası
- Oksford-Kembric standartları — dinşünaslıq Qərb modeli ilə
- Bütün dünya dinləri — İslam + xristianlıq, yəhudilik, hinduizm, buddizm
- Multikulturalizm fokusu — tolerantlıq və birgəyaşayış
- Fəlsəfəçi rektor — Aqil Şirinov Tusi və Razi tədqiqatçısı
- Dini radikalizmlə mübarizə — rektorun elmi sahəsi
- 4 dildə tədris planı — Azərbaycan + (gələcəkdə rus, ingilis, ərəb)
- Beynəlxalq jurnal — 4 ölkədən redaksiya heyəti
- Erasmus/Mevlana — beynəlxalq mübadilə
- Bakı İlahiyyat Kolleci — orta ixtisas pilləsi (2023)
- Dövlət Komitəsi tabeliyi — DGKA və DİA kimi sahə-dövlət modeli